donderdag 25 september 2014

The sketchbook project

In New York kun je een gebouw binnenlopen dat er van de buitenkant uitziet als een winkel, om eenmaal binnen je af te vragen of het een bibliotheek, een antiquariaat, of een galerie is. Mijn eerste kennismaking met The Sketchbook Project verliep op deze manier. Sandrien en ik staarden langs oneindige rijen vreemde kaften, zonder dat we een boek uit de kast durfden te halen. “Zijn jullie hier voor het eerst?” We kregen een korte uitleg van het systeem. Kunstenaars kunnen hier een schetsboek kopen en deze eenmaal gevuld terugbrengen. Dan komt hij in de kast, tussen de dertigduizend andere schetsboeken. Bezoekers van het project krijgen een lenerpas waarmee ze in de computer een schetsboek kunnen opzoeken (op naam, thema, discipline etc.) en krijgen vervolgens een schetsboek dat voldoet aan hun zoekopdracht en een willekeurige om in te kijken.
Het project zat dus het dichtst bij een bibliotheek, behalve dat elk exemplaar hier aanwezig volstrekt uniek was. Wij leenden een aantal schetsboeken om in te kijken, die op zeer verschillende wijze gevuld waren. Ik geloof dat de willekeurige schetsboeken de meeste indruk maakten.
Ik heb in mijn leven rond de dertig schetsboeken gevuld en deze boekjes worden zelden door iemand anders dan mijzelf ingekeken. Als je nadenkt over hoeveel kunstenaars er zijn en je voorstelt hoeveel geweldige schetsboeken op boekenplanken stof staan te vergaren…
Ik was bijzonder enthousiast en heb meteen een schetsboek aangeschaft. Inmiddels is er wat tijd overheen gegaan, tijd waarin ik schetsboeken heb gevuld, maar waarin dat ene schetsboek uit New York nog leeg is gebleven.
De manier waarop ik met schetsboeken omga heeft hier misschien mee te maken. Het liefst loop ik eerst een aantal dagen door de stromende regen met mijn schetsboek boven mijn hoofd, voor ik de eerste bladzijden vul. Wanneer het boek vies en krom is, is alle spanning over het lege papier verdwenen en schets ik er op los, zonder me druk te maken over het resultaat van mijn inspanningen.

Dat ene schetsboek uit New York is nog leeg, maar de afgelopen dagen draag ik het bij me waar ik maar ga. Het begint al een beetje krom te trekken en hier en daar zit al een vlekje. Niet lang meer en ik kan de eerste schets maken.

vrijdag 12 september 2014

Collages


Ik maak al enige tijd collages, zo af en toe, wanneer ik een krantenabonnement heb, of tijdschriften krijg. De collages hieronder heb ik gemaakt tijdens mijn studietijd aan de Klassieke Academie:




Het maken van deze collages was vooral een experiment. In de ene collage knipte ik de stukken netjes uit, in de volgende scheurde ik ze, en in de daaropvolgende combineerde ik scheuren en knippen. In drie van deze collages gebruikte ik plakband in plaats van lijm. Soms voegde ik woorden toe, een andere keer koos ik voor een Monty Python-achtig beeld. Ik onderzocht de mogelijkheden van het medium. Met schilderen combineren beviel me niet. Wanneer ik voor de collage koos, was dit juist omdat ik het prettig vind dat de techniek mij beperkt.

De collage heeft voor mij het experimentele karakter behouden. Bijna elke collage is vanuit een nieuw idee over de vorm ontstaan, bijvoorbeeld: de lucht in de foto te gebruiken voor de grond in de collage en andersom, of het combineren van verschillende patronen. Daarnaast zijn de collages meer dan mijn schilderijen een product van mijn fantasie.
Toch zijn er ook een aantal kenmerken:
1. een licht-donkerverdeling en een aantal diagonalen, of ovalen bepalen de compositie.
2. handen spelen een hoofdrol, in tegenstelling tot gezichten. Aan de ene kant komt dat omdat ik geen herkenbare gezichten wil gebruiken, maar ook omdat gezichten teveel een aandachtspunt worden. Handen trekken minder aandacht, maar hebben veel expressie.
3. een pistool geeft de collage een zware lading, maar geeft ook een belangrijkste kijkrichting aan.
4. de fragmenten die mij naar de schaar doen grijpen, bevinden zich in de vervaagde achtergrond van foto's. Ik vind dit vaak het mooiste gedeelte. Onder andere omdat de druktechniek in de achtergronden meestal goed zichtbaar is. Een bijkomend voordeel is dat er weinig gebeurt in de achtergrond, al gebeurt er vaak nog teveel. Ik gebruik zo min mogelijk opvulling, zoveel mogelijk van deze achtergrondgebeurtenissen.
5. de collages zijn nogal duister, met misschien licht cynische humor. Ik denk dat ze mijn wereldbeeld redelijk weten te vangen. Een vriend van me zei tegen me: "Je moet niet doen alsof je geëngageerd bent in je werk." Maar het is geen keuze. Waar ik de schoonheid in de wereld zoek voor mijn schilderijen, kan ik bij het maken van collages mijn ogen niet sluiten voor de ellende in de kranten.  En in muziektijdschriften.




En ten slotte nog een vrolijke collage, gemaakt samen met Sandrien voor de verjaardag van een vriendin:











donderdag 11 september 2014

Anamorfoses en de zoektocht naar een kegelvormige spiegel




De tekeningen hieronder zijn studies voor anamorfoses, perspectivisch vertekende afbeeldingen. Kijk eens goed naar de schaakstukken op de derde tekening. Hoe kan het dat je de witte stukken van boven ziet en de zwarte stukken van voren? Deze tekening is in een hoek gefotografeerd. Vanboven ziet hij er zo uit als het middelste plaatje. Voor de schedels geldt hetzelfde. De twee foto's zijn van een en dezelfde tekening. De eerste is van de bovenkant gefotografeerd, de tweede in een hoek.

In november ga ik een dag les geven in optische illusies aan het WLG, mijn oude school, in het kader van een projectweek. De leerlingen krijgen de opdracht zelf een anamorfose te fabriceren, een leuke manier om het lineair perspectief te leren begrijpen.

Het is gemakkelijker dan je misschien denkt: met behulp van een raster kun je het perspectief eenvoudig manipuleren. Voor sommige vormen/patronen is wellicht wat inzicht nodig: een perfecte cirkel (oké, nog niet helemaal perfect) bijvoorbeeld is in het perspectief een ovaal.

Voor de onderste twee afbeeldingen, de zogenaamde cirkelanamorfose, heb ik een kegelvormige spiegel nodig. Een gepolijste vaas, prullenbak, of pennenbak voldoet. Wie kan mij aan een kegelvormige spiegel helpen???